Κίνδυνος για το Κόκκινο Ελάφι στην Πάρνηθα – Επιστολή στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ)

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία ΝΕΜΕΣΙΣ, Για το Περιβάλλον, τα Ζώα, το Αντι-Κυνήγι, παραμένει σταθερά παρούσα στο πεδίο των περιβαλλοντικών εξελίξεων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο γενικευμένης πολιτικής και οικολογικής ρευστότητας, όπου οι επιπτώσεις των ανθρώπινων παρεμβάσεων στα οικοσυστήματα καθίστανται ολοένα και πιο εμφανείς.

Με την παρούσα επιστολή επανερχόμαστε στο ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα της δραματικής μείωσης του πληθυσμού του κόκκινου ελαφιού στην Πάρνηθα, ενός εμβληματικού είδους για το Εθνικό Πάρκο, του οποίου ο αριθμός, σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, από περίπου 1.300 άτομα πριν λίγα χρόνια, έχει περιοριστεί σήμερα σε περίπου 150.

Τις τελευταίες εβδομάδες επανέρχεται στο δημόσιο διάλογο η άποψη ότι η παρουσία του λύκου, ο οποίος εκτιμάται ότι αριθμεί 50–60 άτομα στην περιοχή, αποτελεί την κύρια αιτία της μείωσης των ελαφιών. Η ΝΕΜΕΣΙΣ θεωρεί απολύτως αδιαπραγμάτευτο ότι η προσέγγιση αυτή είναι λανθασμένη και επικίνδυνη.

Η επανεμφάνιση του λύκου στην Πάρνηθα, έπειτα από δεκαετίες ανηλεούς δίωξης, αποτελεί σαφές και θετικό δείγμα ανάκαμψης του οικοσυστήματος και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να αποτελέσει αφορμή για την αναβίωση μύθων, προκαταλήψεων ή στοχοποίησης ενός κορυφαίου θηρευτή. Ιδιαίτερα όταν τέτοιες απόψεις εξυπηρετούν είτε οικονομικά συμφέροντα είτε πρακτικές όπως η λαθροθηρία, η οποία παραμένει μια από τις σοβαρότερες απειλές για το ελάφι.

Υπενθυμίζουμε ότι στο πρόσφατο παρελθόν επιχειρήθηκε η αντιμετώπιση του ζητήματος με εσφαλμένες επιλογές, οι οποίες ανεστάλησαν μετά από έντονες αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων, με τη ΝΕΜΕΣΙΣ να διαδραματίζει ενεργό ρόλο, μεταξύ άλλων μέσω τεκμηριωμένης παρέμβασης προς τον Άρειο Πάγο. Σήμερα πληροφορούμαστε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη νέο σχέδιο διαχείρισης και ότι εξετάζεται από το ΥΠΕΝ η επαναλειτουργία του παλαιού Εκτροφείου–Καταφυγίου Ελαφιών στην Πάρνηθα.

Σελ. 1 από 3

Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο θετικό βήμα, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα ενταχθεί σε ένα συνολικό, αποτελεσματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο προστασίας και όχι ως αποσπασματικό μέτρο.

Θεωρούμε ότι οι βασικές απειλές για το κόκκινο ελάφι –αλλά και για τον λύκο και την υπόλοιπη άγρια πανίδα της Πάρνηθας– είναι:
• οι επαναλαμβανόμενες δασικές πυρκαγιές και το υφιστάμενο μοντέλο δασοπυρόσβεσης,
• η εκτεταμένη λαθροθηρία,
• η ανεπάρκεια μέτρων πρόληψης πυρκαγιών,
• και δευτερευόντως η φυσική θήρευση από τον λύκο.

Υπό το πρίσμα αυτό, προτείνουμε μια δέσμη μέτρων που θεωρούμε απολύτως αναγκαία:
1. Ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης και ταχείας κατάσβεσης δασικών πυρκαγιών, ώστε να αποφευχθούν καταστροφές αντίστοιχες με εκείνες του 2007 και των επόμενων ετών. Χωρίς την Πάρνηθα, δεν θα υπάρχουν ούτε ελάφια ούτε λύκοι.
2. Άμεση επαναλειτουργία του παλαιού Καταφυγίου Ελαφιών, με στόχο:
• την προστασία ευάλωτων, νεαρών ή ασθενικών ατόμων,
• την ελεγχόμενη αναπαραγωγή του είδους,
• τη δυνατότητα περίθαλψης τραυματισμένων ή ασθενών ελαφιών.
Παράλληλα, να εξεταστεί η δημιουργία περιορισμένου αριθμού κρατικών εκτροφείων κόκκινου ελαφιού σε άλλες περιοχές, με απόλυτη απαγόρευση του κυνηγιού.
Η λειτουργία των δομών αυτών προτείνεται να ανατεθεί σε συνεργασία περιβαλλοντικών οργανώσεων, οργανώσεων περίθαλψης άγριας ζωής, του ΟΦΥΠΕΚΑ και υπό την εποπτεία του Δασαρχείου και του ΥΠΕΝ.
3. Επαναλειτουργία του παλαιού Παρατηρητηρίου με σύγχρονα μέσα, συστηματική ενημέρωση των πολιτών και λήψη αποτρεπτικών μέτρων καθόδου άγριας πανίδας σε περιαστικές περιοχές (διαχείριση απορριμμάτων, κάδοι κ.λπ.) σε συνεργασία με τους Δήμους.
4. Ουσιαστική εντατικοποίηση των ελέγχων κατά της λαθροθηρίας, με κρατική ευθύνη και όχι μέσω της θηροφυλακής.
5. Και κυρίως έμφαση στην ελεγχόμενη αναπαραγωγή του κόκκινου ελαφιού και στη σταδιακή απελευθέρωσή του σε επιλεγμένους ορεινούς όγκους της χώρας,

Σελ. 2 από 3 – ΔΝΕΜ 1201


μετά από εμπεριστατωμένες μελέτες προσαρμοστικότητας, γενετικής καθαρότητας και συμβίωσης με τα τοπικά οικοσυστήματα. Οι περιοχές αυτές θα πρέπει να τεθούν εκτός κυνηγιού για μεγάλο χρονικό διάστημα και να παρακολουθούνται με σύγχρονα μέσα.
Ως παράδειγμα αναφέρουμε το επιτυχημένο μοντέλο του καταφυγίου στο Κερκέτιο όρος για τα ζαρκάδια

Τέλος, εκφράζουμε σοβαρές επιφυλάξεις ως προς την πρόταση δημιουργίας εκτεταμένων οικολογικών διαδρόμων, σε μια χώρα όπου ο έλεγχος της λαθροθηρίας παραμένει ανεπαρκής ακόμη και σε έναν μόνο ορεινό όγκο.

Ας σημειωθεί επίσης, ότι στα βουνά αυτά, λόγω των συνεχών πυρκαγιών, υπάρχουν πια μεγάλες χορτολιβαδικές εκτάσεις, όπου συχνάζουν λύκοι και τα ελάφια δύσκολα θα επιβιώσουν.
Το δε κυνήγι θα πρέπει να απαγορευτεί σε όλα τα τμήματα ,τις αφετηρίες ,τις διαδρομές και τους προορισμούς αυτών των οικολογικών διαδρόμων.

Η πρόληψη και η επιστημονικά σχεδιασμένη διαχείριση είναι η μόνη βιώσιμη λύση – όχι η καταστολή και, σε καμία περίπτωση, η απομάκρυνση του λύκου από την Πάρνηθα.

Η ΝΕΜΕΣΙΣ δηλώνει διαθέσιμη για ουσιαστικό διάλογο και συνεργασία, με στόχο τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας και την αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας της Πάρνηθας.