Δεύτερη δύναμη παγκοσμίως στις εξαγωγές επιτραπέζιας ελιάς η Ελλάδα: Τα ρεκόρ, οι δασμοί των ΗΠΑ και οι νέες απειλές

Τη δεύτερη θέση παγκοσμίως όσον αφορά τις εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών κατέχει η Ελλάδα, καθώς πάνω από το 90% της εγχώριας παραγωγής κατευθύνεται σε περισσότερες από 100 χώρες. Ωστόσο, μετά από μια δεκαετία εντυπωσιακής ανόδου, τα πρώτα στοιχεία του 2026 εκπέμπουν προειδοποιητικό σήμα.
Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ), Κώστας Ζούκας, η εξαγωγική θέση της χώρας κατακτήθηκε με ιδιωτική πρωτοβουλία, αλλά δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη χωρίς ένα συνεκτικό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο στήριξης.

Τα στοιχεία της δεκαετίας και η κάμψη του 2026

Ύστερα από το ιστορικό ρεκόρ του 2025, όταν οι εξαγωγές άγγιξαν τους 282.025 τόνους (αξίας περίπου 871,4 εκατ. ευρώ), το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκε υποχώρηση κατά 2,25% σε όγκο και 0,99% σε αξία.
Την περίοδο 2015-2025 η αξία των εξαγωγών είχε αυξηθεί κατά 115% και οι ποσότητες κατά 61%. Ο κ. Ζούκας αποδίδει τη φετινή επιβράδυνση σε ένα πλέγμα παραγόντων:
• Αυξημένο κόστος: Πιέσεις στην ενέργεια, τις μεταφορές, τα υλικά συσκευασίας και το μη μισθολογικό κόστος.
• Διεθνές περιβάλλον: Γεωπολιτικές συγκρούσεις, μειωμένη αγοραστική δύναμη σε βασικές αγορές και έντονος ανταγωνισμός από τρίτες χώρες.

«Αγκάθι» οι δασμοί των ΗΠΑ και η συμφωνία ΕΕ-Mercosur

Οι εξαγωγείς βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές εμπορικές προκλήσεις στις παραδοσιακές και αναδυόμενες αγορές:
• Η αγορά των ΗΠΑ: Απορροφά περίπου το 30% των ελληνικών εξαγωγών, ωστόσο η σωρευτική μείωση της εξαγωγικής αξίας από το 2024 έως το α' εξάμηνο του 2026 προσεγγίζει το 8,2%. Οι απρόβλεπτες μεταβολές της αμερικανικής δασμολογικής πολιτικής δημιουργούν έντονη αβεβαιότητα, παρότι οι ΗΠΑ δεν παράγουν ελληνικές ποικιλίες.
• Η ασυμμετρία της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur: Ενώ για τις ελιές που εισάγονται στην ΕΕ από τη Λατινική Αμερική προβλέπεται πλήρης δασμολογική απελευθέρωση, οι ελληνικές ελιές εξαιρούνται από τη μείωση των ισχυόντων δασμών (ύψους 12,8%). Αυτό απειλεί τη θέση της Ελλάδας στην τεράστια αγορά της Βραζιλίας (120.000 τόνοι ετησίως), ενώ δίνει πλεονέκτημα στην Αργεντινή εντός της Ευρώπης.
«Δεν αρκεί να αναζητούμε νέες αγορές όταν κινδυνεύουμε να χάσουμε μερίδια από εκείνες που ήδη έχουμε κατακτήσει», τονίζει ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, ζητώντας ισχυρή εμπορική διπλωματία.

Αυστραλία: Η επέλαση της Αιγύπτου και η μάχη του κόστους

Στην αγορά της Αυστραλίας, η Ελλάδα διατηρεί κυρίαρχη θέση με μερίδιο περίπου 60% στην αξία των εισαγωγών. Ωστόσο, η Αίγυπτος εκτόξευσε το μερίδιό της από 3,1% σε 17,5% μέσα σε μόλις τρία χρόνια, αξιοποιώντας τη μεγάλη διαθεσιμότητα πρώτης ύλης και το χαμηλό εργατικό κόστος.
Ο κ. Ζούκας υπογραμμίζει ότι η ελληνική ελιά υπερέχει σε ποιότητα, ιχνηλασιμότητα και τεχνογνωσία μεταποίησης. Ωστόσο, επισημαίνει ότι απαιτείται άμεσος περιορισμός του λειτουργικού κόστους και εκσυγχρονισμός της πρωτογενούς παραγωγής, η οποία ταλανίζεται από τον μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, αλλά και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.